Navigation

De antiquaar als psychiater... (medio 2003)

Zo'n twee keer per maand tuft hij met zijn bijna antieke auto naar de winkel. Soms om een boek te bestellen, maar meestal meer om een praatje te maken. De oude schrijver - die mij als import Veluwenaar de enige man in het dorp vindt waar hij normaal mee kan praten; het zal je maar worden aangeleund - vertelt graag over zijn eigen 'absurdistische leven', zoals hij dat zelf noemt. In de winkel lijken realiteit en fantasie te versmelten als hij verhaalt over zijn fascistische, racistische - ja zelfs antisemitische - vrouw. 'Deze vrouw is zo hooghartig! Je moet weten dat wij geen stortbak hebben boven de wc (ze wonen in het bos). We moeten onze behoefte nog met een lampetkan het water wegspoelen. Nou is mijn vrouw zo hooghartig dat ze - nadat ze met het papier haar voor- of achterkant, naar gelang de noodzaak, heeft schoongemaakt - verwacht dat de volgende bezoeker haar wc papier doorspoelt. Zeg nou eens eerlijk... wat vind je daar nou van???' En dan blijken er zelfs vragen te zijn waar een antiquaar geen antwoord op weet.

Hij komt echter ook regelmatig om een boek te bestellen. De boeken die hij zoekt, zijn altijd exemplaren die hij vroeger ooit eens zelf heeft geschreven. 'Leuk om cadeau te doen aan...' en dan volgt weer een naam van een kennis of vriend die ik niet ken en waarvan ik me dan vertwijfeld afvraag of ik die heel misschien zou moeten kennen.

Meestal weet ik zijn oude werk wel te traceren op het internet. Soms gaat het om één van zijn boeken die hij in opdracht van bedrijven heeft geschreven. Een volgende keer zoekt hij naar boeken uit zijn oeuvre 'folkloristische kneuterigheid' over feesten, volksgebruiken, zegswijzen en andere folklore. De man heeft daar jaren een goede boterham mee verdiend.

Op een zaterdag vroeg hij naar een klein pocketboekje uit de jaren zestig. Het boekje over jazz had hij geschreven in opdracht van één of andere uitgeverij. Zoals viel te verwachten, kon ik het niet uit de computer halen. Ik vertelde hem dat dit soort boekjes meestal niet worden beschreven, omdat het niet 'erg lucratief' is om boeken van één of twee euro in een catalogus op te nemen. De kans is dus heel klein. Begrijpend strompelde hij - zwaar leunend op zijn stok - richting zijn auto. Voordat hij was ingestapt en weggereden, was ik het boekje alweer vergeten.

De woensdag daarop was de winkel weer open. Een vrouw opent de deur en zet een grote boodschappentas op de mat. 'Ik wil de tas graag meenemen want ik ben op weg naar de markt, maar u mag de boeken eruit halen... Nee, ik hoef er niets voor te hebben. Veel plezier ermee'. De adrenaline die daarop door mijn lijf stroomde, verdampte al snel door mijn oren naar buiten toen bleek dat deze collectie slechts uit verlezen streekromans bestond. Het enige lichtpuntje kwam als laatste uit de tas van Neerlands grootste grutter... een zo goed als nieuw exemplaar van de voor eeuwig verloren gewaande jazz pocket.

Ik belde mijn stamgast op om hem in te lichten over het cadeautje dat ik voor hem had. Uit zijn reactie kon ik niet opmaken waar hij blijer meer was: met het boek of met het feit dat hij weer een welkome aanleiding had om zijn akelige vrouw weer even alleen te laten.