Navigation

Smeltkroes van historie...

Het is zeker aan te raden om met de auto rond te rijden over het platteland van de (volgens sommigen voormalige) DDR. Je komt langs een interessante mix van politieke historie.

Wie een beetje oplet, ziet bijvoorbeeld de restanten van de Tweede Wereldoorlog. Bijna iedere plaats heeft nog wel gebouwen waar de kogelgaten van de strijd tussen de optrekkende Sovjets en wanhopige terugtrekkende Duitsers nog zijn te zien. Rond Berlijn en andere grote steden liggen ook nog restanten van gebombardeerde fabrieken. Men heeft blijkbaar nooit de behoefte gehad om het op te ruimen.

Dat geldt overigens ook voor industriële complexen en ruïnes van reddeloos verloren DDR-bedrijven. Omdat de Treuhand ze blijkbaar niet kon slijten, liggen ze nu verlaten en verwaarloosd in het landschap. In dezelfde staat verkeert een aantal militaire complexen van de trotse - en door ons tijdens de Koude Oorlog gevreesde - Nationale Volksarmee. We reden langs een terrein waarop de gebouwen in de loop der jaren zijn overwoekerd door de natuur. Ik moet me beheersen om er niet binnen te kijken. Maar ja... je weet nooit hoe het zit met het 'Schiessbefehl' bij die Duitsers in het oosten, dus laat ik dat maar zitten.

In de dorpjes rijd je vaak nog over klinkerwegen waar de kasseien tussen Parijs-Roubaix heilig bij zijn. Je vraagt je af hoe het mogelijk was dat de Trabanten niet binnen een paar maanden uit elkaar vielen. Rijden in en Trabbi was al geen pretje, maar over dergelijke wegen moest het helemaal een hel zijn. Maar ja… als je tien jaar op een auto hebt moeten wachten, ga je natuurlijk niet klagen. Dan dank je Honnecker en zijn vrienden op je knieën. Als model communist durf je het systeem uiteraard niet te overvragen door ook normale wegen te eisen. Je blijft dan in overeenstemming met de partijlijn hopen dat die in het volgende vijfjarenplan zijn voorzien en dat je pruttelkarretje het tot die tijd volhoudt.

Ook in het buitengebied van het platteland lijkt op sommige plaatsen de DDR-tijd nog steeds stil te staan. Zo zijn de voormalige collectieve boerderijen nog steeds in gebruik. Het zijn grote grijze complexen, gebouwd van een soort gasbetonstenen en golfplaten (als je dit ziet, ga je zelfs de Veluwe Poort in Epe waarderen). We kwamen langs zo’n boerenbedrijf waar een vrouw op stereotype Oost-Europese wijze voorovergebogen buiten liep. Zo’n houding die je volgens mij automatisch aanneemt als je in dergelijke gebouwen moet wonen en werken. Aan haar kleding en hoofddoek te zien, zou je zweren dat ze sinds de Wende nog nooit buiten het hek is geweest. De verleiding was groot om te stoppen en haar te vertellen dat de SED en de muur al bijna twintig jaar geleden zijn bijgeschreven in de geschiedenisboekjes en dat ze eindelijk de vrijheid heeft om het erf te verlaten. Ik doe het niet, want ze gelooft deze imperialistische vijand van het volk toch niet.

Toch verandert er ook veel. Rondom de typische grauwe, smaakloze DDR-architectuur worden in rap tempo nieuwe huizen neergezet. Je ziet dat er geld beschikbaar komt. Ook zijn er juweeltjes van landhuizen opgeknapt. De auto’s bij dergelijke optrekjes verraden dat ze niet worden bewoond door het DDR-proletariaat. Die panden zijn waarschijnlijk in slechte staat voor een appel en een ei aangekocht en vervolgens in oude glorie hersteld. Waarschijnlijk door slimme Duitsers uit Berlijn of het Westen. Geef ze eens ongelijk.

Het platteland van de DDR is dus zeker de moeite waard om een kijkje te nemen. Rijd dan ook even door naar Polen. Daar krijg je nog een goede indruk van de situatie in de DDR voor de Wende. De dorpjes zijn veel armoediger. Dat is ook interessant, maar het hoogtepunt van een bezoek aan Polen is te koop langs de weg en bij groentestalletjes: paddenstoelen. Voor een paar euro koop je een grote bak met cantharellen. Het glorieuze toppunt van het bezoek aan west Polen.