Navigation

Mensen zijn belangrijker...

De top van Nederland is echt helemaal gek aan het worden. Het grote geld en de economie verdringen in snel tempo het belang van de mensen in de maatschappij.

De aanleiding om me weer even druk te maken, is de publiciteit over de ABN-AMRO. De topman van dat concern maakte een winststijging van 25% bekend. Gelijktijdig kondigde hij opnieuw ontslagen aan (er zijn al 7000 werknemers op straat gezet in het afgelopen jaar) én wil dat het personeel weer 40 uur gaat werken. Dat alles om de concurrentiepositie te verbeteren.

Ik vraag me werkelijk af of de topondernemers in Nederland nog wel een beetje moreel besef hebben.

De kranten berichten regelmatig over de ridicule salarisverhogingen van topmanagers (o.a. ING). Onder het mom van internationale concurrentie op de markt voor topondernemers worden de zakken goed gevuld. Als werknemer loop je onderhand in het bedrijfsleven veel meer risico dan als topmanager. Bovendien durf ik de stelling aan dat geen van de topmanagers het pand zal verlaten als de salarissen niet worden verhoogd. En wat dan nog? We zijn een land van hoog opgeleide mensen waar zonder twijfel voldoende potentieel aanwezig is om de opengevallen plaatsen op te vullen. Zo niet dan halen wij toptalent uit
andere landen.

Maar terug naar ABN-AMRO. Wat heb je als onderneming te klagen als je voor de zoveelste keer op rij een enorme winststijgingen (vorig jaar 25%, de hoogste uit de geschiedenis) realiseert? Bij winststijgingen moet je je realiseren dat het ook nog eens cumulatief is (stijging op stijging).

Winst is noodzakelijk om te overleven, maar winst wordt toch echt gemaakt door de mensen in de onderneming. En die groep wordt de dupe van de ratrace om de winststijgingen te blijven behalen. Binnen de bedrijven leven veel werknemers met de angst voor de zoveelste reorganisatieronde. Met winstafhankelijke premies worden ze koest gehouden. Het bizarre is dat juist ook het winstmaken een bedreiging vormt voor hun positie. Er is namelijk een bedenkelijk onderhuids proces aan de gang. De bonussen en premies van de topmanagers van grote bedrijven zijn gekoppeld aan de winsten die worden gemaakt. Die extra beloningen kunnen enorme proporties aannemen.

De topmanagers hebben dus alle belang bij het maximaliseren van winsten op korte termijn. Koppel dit aan de belangen van de aandeelhouders (meer winst is meer dividend) en je hebt een systeem waarbij de belangen van de werknemers voor een deel afhankelijk zijn van de graaicultuur binnen de top.

Onder de dreiging afdelingen over te plaatsen naar lage lonenlanden worden de werknemers en de maatschappij in een wurggreep genomen. Werknemers worden weggereorganiseerd of moeten langer gaan werken. De kosten van het uitbraken
van werknemers door de bedrijven worden bij de overheid gelegd, door de uitkeringskosten af te wentelen op de maatschappij. Waar is het modebegrip van enkele jaren gelden - het maatschappelijk verantwoord ondernemerschap - eigenlijk gebleven?

Onder het mom van concurrentiepositie en vrije markt neemt ook de politiek steeds vaker beslissingen die voor de burgers weinig of geen positief effect hebben, maar die enkele groepen hun zakken laten vullen.

De vrije markt wordt door de overheid aangemoedigd. Kerntaken van de overheid worden afgestoten en daardoor zien nieuwe grootkapitalistische instellingen het licht. In de hele maatschappij draait het steeds minder om mensen en steeds meer om economische processen en groot geld.

Enkele voorbeelden

Elektriciteit
Concurrentie is nodig op de elektriciteitsmarkt. Onder dat credo is vanuit Europa de privatisering van de elektriciteitsbedrijven en de liberalisering van de markt in gang gezet. Wat is het resultaat. Hogere beloningen voor de topmanagers van de elektriciteitsbedrijven en geen prijsvoordeel voor de consument. Naar aanleiding van de publiciteit daarover haast minister Brinkhorst zich te roepen, dat de prijzen inderdaad niet naar beneden gaan, maar dat de service veel beter wordt. Wat de consument er dus van gaat merken is nog maar de vraag. De risico's op stroomuitval en organisatorische en financiële problemen zijn echter wel toegenomen.

De NS
Een zelfde proces heeft zich voltrokken bij de privatisering van de NS. De topsalarissen zijn fors gestegen, loketten gesloten, personeel ontslagen en de service niet of nauwelijks verbeterd.

De kabel
Het drama van de verkoop van de kabel aan bedrijven als UPC 'en omgeving' zou ook zo goed zijn voor de burgers. Wat daarvan terecht is gekomen, lezen we al jaren met grote regelmatig in de krant. De burgers vinden het 'geweldig'.

De macht van de politiek gaat steeds verder over naar de marktsector. Karl Marx schreef in de negentiende eeuw over de vervreemding van de burgers. Zijn analyse is meer dan actueel op dit moment: alleen wil ik het omdraaien: de top van Nederland vervreemd steeds meer van de burgers van ons land.

Ben ik reactionair links geworden? Nee helemaal niet. Ik geloof heilig in het individu en de eigen verantwoordelijkheid. In die zin, ben ik een liberaal in hart en nieren. Het liberalisme is echter ontstaan om de absolute macht in de maatschappij te breken. Dat is destijds goed gelukt. Maar de keerzijde is onderhand dat door de vrije markt de macht is verschoven van de politiek naar ondemocratische en volstrekt oncontroleerbare instituten binnen de vrije markt. De politiek heeft daarbij het nakijken.

Het dagelijkse welzijn en de welvaart van de burgers wordt niet meer gemaakt in Den Haag en zelfs niet in Brussel. En ik ben daar zeer bezorgd over en wind me er over op dat we overgeleverd zijn aan deze nieuwe despoten. Eens zal de politiek ook wel weer een keer gaan inzien dat ze buitenspel staan en dat de belangen van burgers niet zijn gediend bij dit soort beslissingen, maar dan is het waarschijnlijk te laat om het terug te draaien.

Van de VVD hebben we op dit punt in ieder geval niets te verwachten want het boekhoudliberalisme - waar ook de mens helaas het onderspit delft - viert hoogtij, maar daarover later wellicht meer...