Het recht om te beledigen

de koningin sprak...

Gisteren was de koningin op televisie met haar kersttoespraak. Daarin nam ze het op voor het vrije woord. Hulde daarvoor! Maar ze stelde ook dat er geen recht is om te beledigen. En dat had ze beter niet kunnen doen.

Formeel heeft ze gelijk. Er is geen recht om te beledigen. Sterker nog... wie zich beledigd voelt, kan naar de rechter stappen om daar iets tegen te laten ondernemen. Materieel ligt het echter een stuk ingewikkelder.

Het probleem met beledigen is het ontbreken van een objectieve definitie. Mijn vorige verhaal over geloven of niet kan door mensen als zwaar beledigend worden opgevat, terwijl dat helemaal niet mijn bedoeling is. Daar ligt dan ook direct het probleem. Ieder mens zal anders reageren op bepaalde opmerkingen. Niet alleen wat er wordt gezegd, maar ook waar het wordt gezegd en misschien nog wel meer wie het zegt, speelt daarbij een essentiŽle rol.

Nou zou je kunnen betogen dat de koningin duidde op het willens en wetens (dus met kwade opzet) beledigen. Dat klinkt plausibel, maar ook die grens is bijna onmogelijk te trekken. De Rooms Katholieke kerk had tot in de zeventiende eeuw het dogma dat de zon om de aarde draait. Het tegendeel beweren werd gezien als een grove belediging van de geloofsleer.

Was Galileo Galilei erop uit om de Rooms Katholieke leer te beledigen of zocht hij naar de waarheid toen hij wetenschappelijk bewees dat de aarde niet het middelpunt van het heelal was? Zeg het maar... Omdat de paus niet naar hem wilde luisteren, schreef hij een satirisch geschrift*) waarin hij het standpunt van de kerk door een dwaas liet uitspreken. Dat leverde hem een veroordeling op tot levenslang huisarrest. De laatste negen jaar van zijn leven leefde hij in afzondering. Het duurde tot 1992 voordat Paus Johannes Paulus II excuses uitsprak en zijn naam werd gezuiverd.

Als je de vrijheid van meningsuiting serieus neemt dan impliceert dat ook het recht om te beledigen. Het omschoppen van heilige huisjes gaat vaak van ´au´. Gelukkig is het aan de rechterlijke macht en niet aan de koningin om de grenzen van de vrijheid van meningsuiting te bepalen. Dus leve de vrijheid van meningsuiting inclusief het recht om te beledigen!



*) (1632) Dialogo di Galileo Galilei sopra i due Massimi Sistemi del Mondo Tolemaico e Copernicano - Dialoog over de 2 belangrijkste wereldsystemen. In de dialoog verwoordde ene Simplicio -!!- het oude standpunt, Salviati de nieuwe ideeŽn. (uit de wikipedia)

© Harold Makaske 26 december 20061299 - Hoofdstuk: 5. Losse gedachten