Met een gebroken politieke rug

blijft Verdonk op het pluche...

Na eindeloos vergaderen is het kabinet eruit. Het CDA komt de Kamer tegemoet door een deel van de groep mensen die onder de regeling terugkeer vallen niet uit te zetten. De VVD distantieert zich van dat besluit, maar blijft wel in het kabinet. En Rita Verdonk raakt de portefeuille Vreemdelingenbeleid kwijt. De staatsrechtelijke chaos is kompleet en het roept een groot aantal vragen op.

Het belangrijkste is dat er een beetje hoop komt voor de mensen die hier al langer dan vijf jaar verblijven (sommigen zelfs al meer dan tien jaar). Dat is de grote winst. Als Zalm dat afdoet als een ´zwarte dag in de Nederlandse politiek´ en ´het opereren als burgemeester in oorlogstijd´ is hij het predikaat liberaal volstrekt onwaardig. Liberalen horen op te komen voor burgers die door overheidshandelen in het nauw komen.

Maar de politieke chaos is compleet. In de afgelopen weken hield Verdonk de Kamer voor dat de groep niet is af te bakenen. Nu blijkt dat wel te kunnen... sterker nog: de groep wordt zelfs nog kleiner gemaakt dan waar de Kamer voor pleitte. Dat kan nu in één keer dus wel?

Hoe is het mogelijk dat een kabinet, dat geacht wordt met één mond te spreken (eenheid van kabinetsbeleid), nu plotsklaps naar buiten treedt met twee vleugels? Dat is werkelijk een hele interessante amendering van ons staatsrecht.

Zalm stelt dat het landsbelang de VVD bewindslieden dwingt om te blijven. Hij wees daarbij met name op de positie van minister Kamp. Dat is een merkwaardig argument, want kon Kamp vorige week nog wel opstappen als hij Kamervoorzitter zou zijn geworden?

De Kamer heeft een motie van afkeuring tegen Verdonk aangenomen. Het staande beleid was dat zo'n motie leidt tot het aftreden van de betreffende minister. Die regel ligt nu blijkbaar ook in de prullenbak. Dat is interessant, want dan komt er eindelijk formeel duidelijkheid tussen een motie van wantrouwen en een motie van afkeuring.

Als het landsbelang zo zwaar telt voor de VVD dan had Verdonk de eer aan haarzelf moeten houden door haar nederlaag te erkennen en zelf op te stappen. De andere VVD-ministers konden dan blijven zitten en hadden zich eventueel alsnog kunnen distantiëren van de koerswijziging van het kabinet. Verdonk maakt er echter een prestigekwestie van door te blijven zitten.

En zo ontstaat deze idiote situatie. De VVD-ministers kunnen namelijk wel zeggen dat ze tegen het nieuwe beleid zijn, maar door in het kabinet te blijven, dragen ze nog steeds expliciet de verantwoordelijk. Je kunt niet met je kleren aan in het water springen en droogblijven. Ik begrijp de VVD niet. Ze hebben Geert Wilders vrijspel gegeven om te schieten.

Verdonk heeft enerzijds de slag gewonnen. Ze blijft gewoon zitten en kan een lange neus trekken naar de Kamer. Anderzijds is haar aanzien en geloofwaardigheid verdwenen. Door haar portefeuille kwijt te raken, is haar politieke ruggengraat gebroken. Ook haar geloofwaardigheid is weg. Als ze werkelijk tegen de beleidswijziging zou zijn dan had ze de consequenties moeten nemen door op te stappen. Nu blijft ze volledig verantwoordelijk voor de beleidswijziging.

Overall moet worden gezegd dat de uitkomst voor het CDA interessant is. De VVD lijdt enorm gezichtsverlies. Het CDA kan opschuiven en zo een opening voor de kabinetsformatie te creëren. De vraag is wel of ze later nog verder gaat opschuiven door mee te werken aan een echte pardonregeling. Als dat gebeurt, komt ook de geloofwaardigheid van Balkenende in het geding. Hij heeft dan iets uit te leggen, want tot het laatste toe steunde hij het beleid Verdonk in de Kamer.

Het wordt een interessant debat in de Kamer... Wordt vervolgd om half 12... live op televisie.

© Harold Makaske 14 december 20061130 - Hoofdstuk: 5. Losse gedachten